ΠΕΤΡΟΚΕΦΑΛΙ

30/11/2008

Ο τρυποτιγανάς

Αντρουλιό, χρόνια πολλά, και του χρόνου !

Πάνε 62 τόσα χρόνια, απού γροικώ την ίδια ευχή. Δε γκατέχω κιαολιάς από που εκράθιε το συνήθειο στο τόπο μου, μα η ευχή συνοδευότανε και με το (φιλικό) τράβηγμα του αυτιού, του μπόμπιρα που εόρταζε…. Και νάτανε βέβαια κάνα χέρι ευαίσθητο, απού εκάτεχενε που να σταματήσει, χαλάλι… Μα κιαμμιά φορά ή χερούκλα του Κρητικού απού έδινε την ευχή, έκανε πιά ζημιά παρά καλιμέντο….

Θα μου πεις βέβαια: είντα τα θυμάσαι δα, 60 χρόνια πίσω….. Έτυχε οψές αργά (παραμονή τα Αγι΄ Αντρέα…) να ξανοίγω από την πόρτα του σπιθιού μου το ψιλόβροχο στα Μεσόγαια, για καμπόσες ώρες…. Και θέλοντας και μη μούρθανε θύμισες παλιές από τα μικρά μου χρόνια, και σάικα, από εκειανά απού δεν ξεχνά κειανείς είναι η εορτή του….:

-Τ΄ Αγι΄ Αντρέα αντρειώνει το κρύο, ελέγασιν οι παπούδες μας, και δεν είχανε άδικο…. Από τη μια τα κακοσασμένα σπίθια, χωρίς μόνωση, χωρίς να σφαλίζουνε καλά οι πόρτες, ο βοριάς εμπαινόβγενε από τσι χαραμάδες κείπρεπε να μαζωνώμαστε ούλοι, μικροί μεγάλοι, θηλυκοί και αρσενικοί, στο πυρόμαχο να ζεστάνομε τα κόκαλά μας και να στεγνώξωμε τα ρούχα μας. Εθώργιες τα κοπελιδάκια, με κόκκινες στάμπες στσοι γάμπες, τσοι φοράδες κατά πως τσοι λέγαμε, απού δεν είτνουσαν παρά ήπια εγκαύματα, από το στρίμωγμα στον πυρόμαχο….

Ο Αγι΄Αντρέας ο κατρουλανζής. Είτονε παρατηρημένο στον τόπο μου εκειανά τα χρόνια, πως τα πρωτοβρέξα, τσοι Σετεμπριάδες ως τον Οκτώβρη, εγίνουντανε κάμποσες χρονιές κατακλυσμοί κείσερνε ο γέρο-ποταμός, μα από τα μέσα μέχρι τα τέλη του Νοέμπρη εμπαίναμε στην καρδιά του χειμώνα και ήβρεχε πολλές φορές ολημερνίς τση μέρας, σιγό σιγό νερό. Ελέγανε το λοιπός οι παππούδες μας: το σιγό-σιγό νερό τονε γραίνει το βοσκό. Μιας και οι πιο πολλές δουλειές είτονε οξωτάρικες, δεν εμπόργιε κειανείς να κάμει πράμα. Ετσά οι γιαθρώποι εμαζώνουντανε στα σπίθα ντωνε, είχανε δεν είχανε δουλειές. Και μιάς και ο Αγ΄Αντρέας είτονε στην αρχή τσ΄εποχής των συνεχών βροχών, τονε λέγαμενε κατρουλατζή….

Ο Αγι΄ Αντρέας ο τρυποτιγανάς. Είχαμενε εκειανά τα χρόνια στα σπίθια μας τα τιγάνια απούτανε κατάμαυρα από την καπνιά. Από την άλλη, μη θαρείτε πως είτονε πράμα αστραφτερά και ανοξείδωτα, σιδερένα και μάλιστα βαρέως τύπου, δυο τρεις οκάδες σίδερο το καθένα. Είτονε το λοιπός αναμενόμενο, να χαλούνε και να σκουργιάζουνε, με τη συνεχή χρήση μόνο με ένα τρόπο: με τρύπημα. Και μιάς και δεν είχαμενε εκειανά τα χρόνα τα διαφόρων ειδών γλυκά να φιλεύομε τα κοπελάκια, ένα είδος προσφοράς και διασκέδασης στα κοπέλια ευρίχνουντανε: να τωσε σάζει η μάνα ντως τιγανίτες. Τηλεόραση , ραδιο, παιγνίδια, ακόμη και διάβασμα-βιβλία, είτονε σχεδόν ανύπαρκτα). Αλεύρι είτονε πάντα διαθέσιμο, (δεν ήθελε ψυγείο), και το πετιμέζι ή το μέλι, ή η ζάχαρη είτονε το δεύτερο υλικό για τη συνταγή για τιγανίτες…. Και μιάς και το τιγάνι του Αγι΄Αντρέα έκανε υπερωρίες, μέχρι απού …τρύπαγε από τη συνεχή χρήση, εξέμεινε να παρανομιάζουνε τον Αγιο Αντρέα, σαν: Τρυποτιγανά….

Advertisements

3 Σχόλια »

  1. Εντελώς καλόπιστα και με σκοπό τη διαφύλαξη της Κρητικής διαλέκτου αλλά και της νεοελληνικής γλώσσας μας γενικά, κάνω την παρακάτω παρατήρηση.
    Η κακή χρήση της γενικής πτώσης των ουσιαστικών επιφέρει αλλοιώσεις και παραφθορά της γλώσσας, ακόμα αλλαγή γένους των ουσιαστικών, π.χ. η φράση:»… κείπρεπε να μαζωνώμαστε ούλοι, μικροί μεγάλοι, θηλυκοί και αρσενικοί, στο πυρόμαχο…» έπρεπε να γράφει: [..κ’ήπρεπε να μαζωνώμαστε ούλοι, μικοί μεγάλοι, θηλυκοί κι αρσενικοί, στον πυρόμαχο..] έτσι δεν αλοιώνεται η διάλεκτος και φραστικά υπακούει στους αυστηρούς άγραφους βιωματικούς κανόνες που τη διέπουν.
    Κατά τα άλλα συγχαρητήρια για τη διαλεκτική σας δουλειά και περισσότερο αν ζήτε πολλά χρόνια εκτός της Κρήτης. Και πάλι συγνώμη για την παρέμβασή μου που είναι φιλική, ευχαριστώ.
    Αντώνης

    Σχόλιο από Αντώνης — 13/05/2009 @ 11:56 μμ | Απάντηση

  2. Εντελώς καλόπιστα και με σκοπό τη διαφύλαξη της Κρητικής διαλέκτου αλλά και της νεοελληνικής γλώσσας μας γενικά, κάνω την παρακάτω παρατήρηση.
    Η κακή χρήση της γενικής πτώσης των ουσιαστικών επιφέρει αλλοιώσεις και παραφθορά της γλώσσας, ακόμα αλλαγή γένους των ουσιαστικών, π.χ. η φράση:»… κείπρεπε να μαζωνώμαστε ούλοι, μικροί μεγάλοι, θηλυκοί και αρσενικοί, στο πυρόμαχο…» έπρεπε να γράφει: [..κ’ήπρεπε να μαζωνώμαστε ούλοι, μικοί μεγάλοι, θηλυκοί κι αρσενικοί, στον πυρόμαχο..] έτσι δεν αλοιώνεται η διάλεκτος και φραστικά υπακούει στους αυστηρούς άγραφους βιωματικούς κανόνες που τη διέπουν. Έχω διαβάσει δυστυχώς και σε λεξικά (το ρακί) αντί η ρακή, (το ψακί) αντί η ψακή κ.λ. να πως κακοποιείται η διάλεκτος από κακό χειρισμό της γενικής πτώσεως, και μακάρι να ήταν αυτά μόνο, αφού με την ανοχή των αρμοδίων γίνονται πραξικοπήματα στην ωραία μας γλώσσα.
    Κατά τα άλλα συγχαρητήρια για τη διαλεκτική σας δουλειά και περισσότερο αν ζήτε πολλά χρόνια εκτός της Κρήτης. Και πάλι συγνώμη για την παρέμβασή μου που είναι φιλική, ευχαριστώ.
    Αντώνης

    Σχόλιο από Αντώνης Τσιριγωτάκης — 14/05/2009 @ 12:05 πμ | Απάντηση

  3. Αγαπητέ κ Τσιριγωτάκη ευχαριστώ για το ενδιαφέρον και τις παρατηρήσεις σας. Προσωπικά όπως βλέπετε, δεν αποποιήθηκα την πάτρια γλώσσα, ούτε και προσπαθπω να παρέμβω γλωσσοπλαστικά σ΄αυτήν. Απλά μεταφέρω φραστικές μνήμες της καθομιλούμενης μητρικής γλώσσας, προσπαθώντας δια του γραπτού λόγου ν΄αποδώσω την τοπολαλιά για τους φίλους, μιάς και μιά μετακίνηση μερικών χιλιμέτρων εντός Κρήτης, δίδει άλλη τοπολαλιά, αλλά ίδιο αποδεκτή, σαν τοπικό ιδίωμα. Γλωσσολογικά βέβαια θα θεωρούσα επιπολαιότητα την όποια γλωσσοπλασία, γραπτή ή προφορική, εκ μέρους οιουδήποτε σε ένα ιδίωμα που έχει συναισθηματική κυρίως σημασία, μιας και οι ομογενοποιητικές επιδράσεις των συγχρόνων μέσων επικοινωνίας, καλώς ή κακώς, περιθωριοποιούν βαθμιαία τη χρήση τους (των ιδιωμάτων). Παρα ταύτα, διαισθάνομαι και συμφωνώ, καιτοι μη ειδικός, πως ο πλούτος και η εκφραστική δύναμη του λόγου κάθε ανθρώπου είναι συνυφασμένος όχι μόνο με την επίκτητη γλωσική του παιδεία, μα και με τον εξ απαλών ονύχων βιωματικό του λόγο και έκφραση. Ευχαριστώ.

    Σχόλιο από Λεωντάριον — 14/05/2009 @ 10:40 πμ | Απάντηση


RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: