ΠΕΤΡΟΚΕΦΑΛΙ

15/01/2010

Ο ΤΟΠΟΣ ΜΑΣ

ΡΟΥΒΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Με αφορμή μια ΣΩΣΤΗ, παρα τη δυσκολία της   πολυπαραμετρικότητας, σύναξη ή εκδήλωση ή μάζωξη, πέστε την όπως θέλετε, που έγινε στο Δήμο Ρούβα, θα ήθελα να διατυπώσω κάποιες σκέψεις μου για τον τόπο μας και την άγνωστη στις περισσότερεςς πτυχές της,  μικροϊστορία του.

Το 2007 λοιπόν έγινε μιά πολιτιστική εκδήλωση στη Γέργερη, από τη δημοτική ηγεσία του. Μεταξύ των ομιλητών-συντελεστών τηε εκδήλωσης ήταν και οι εκ Πετροκεφαλίου Κωστας Τσικνάκης (εγγονός του παπά Κωστή),  ιστορικός ερευνητής του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών,  και ο Νίκος Ψιλάκης,  γνωστός δημοσιογράφος  και γαμπρός του Μιχάλη του Μελέτη (Μιχαήλ Δημ Μπιτσακάκης).

Σημαντικό μέρος της παραπάνω εκδήλωσης κατέλαβε η αναζήτηση και αναφορά ιστορικών στοιχείων της Γέργερης και της γύρο περιοχής, σε μιά περίοδο αρκετών αιώνων και αλλεπάληλων καταστροφών, πολέμων και συγκρούσεων. Άνθρωποι, γενιές,  γεγονότα, διατήρησαν εξ αιτίας του ορεινού όγκου της περιοχής, που αποτελούσε καταφύγιο και ταμπούρι σε δυσκολους καιρούς, μιά μικρή συνέχεια τόσο με τους σημερινούς απογόνους, όσο και μιά ιστορική συνέχεια για την αποτύπωση των γεγονότων.

Θα πει κανείς και θα αναρωτηθεί,  γιατί κάνω αυτή τη σκέψη-αναφορά. Μα είναι πολύ απλό: αναλογιζόμενος  την καλή φήμη και την υπόληψη, σαν τόπος,  του Πετροκεφαλιού από τους νεότερους Κρητικούς της κάτω Μεσσαράς του 20 αιώνα, ακόμα αναφερόμενος στα στοιχεία του Καστορφύλακα που περιγράφει το Πετροκεφάλι σαν ένα χωριό με 103 κατοίκους ήδη από το 1583, πρεπει να υποθέσει κανείς πως εξ αιτία ς των άφθονων νερών και του γόνιμου εδάφους, ακόμα από την αρχαιότητα η περιοχή του Πετροκεφαλιού θα ώφειλε να είναι προτιμώμενος τόπος κατοικίας-ανάπυτξης, όπως ακριβώς συνέβαινε με τη γειτονική Φαιστό.  Παρά ταύτα, εξ αιτίας του πεδινού και ανοχύρωτου  της περιοχής, είναι προφανές πως το Πετροκεφάλι πρέπει  να καταστρεφόταν ολοκληρωτικά σε κάθε αναταραχή και να φτιαχνόταν από νέους κατοίκους από την αρχή,  μετα από κάποιες περιόδους ηρεμίας. Σε μιά πρόχειρη αναζήτηση  σογιών και γενεών διαπίστωσα πως: Πετράκηδες ήταν από τις Μέλαμπες, Μπιτσακάκηδες από τα Σφακιά, όπως και οι Μυρτάκηδες, Αλεξανδράκηδες  από το Λίσταρο,  Μιχελινάκηδες από τα Πηγαϊδάκια και την απάνω ρίζα,  Κουκουριτάκηδες από την Κουκουριθιά, Βασιλάκηδες από το Τυμπάκι., Μπαμπιονιτακηδες από τα Βορίζα, Φραγκουδάκηδες από τον Αγιο Θωμά, Μανασάκηδες από ττη Γαλιά   Δεν βρήκα προέλευση των Σταματάκηδων,  Σπυριδάκηδων, Μαρκάκηδων και Τσικνάκηδων, παρότι και αυτών  οι πρόγονοι δεν ήταν περισότεροι από 3-4 οικογένειες την περίοδο του 1830-50.  Εύκολα λοιπόν μπορεί να συμπεράνει κανείς, πως μετά από κάθε εισβολή από τον κόλπο της Μεσσαράς, ή και μετά από κάθε ξεσηκωμό εσωτερικό των κατοίκων, τα χωργιά της πεδιάδας αποτελούσαν εύκολο αλλά και απροστάτευτο στόχο, με αποτέλεσμα τον αφανισμό ή/και  ξεριζωμό των κατοίκων τους.

Φυσικά και δεν κάνω καμμιά ιστορκή έρευνα, περισσότερο εκφράζω βιώματα και συναισθήματα των ανθρώπων της γενιάς μου, της γενιάς του 1950-70. Δάσκαλοί μας δια ζώσης ήσαν οι παππούδες και η πατεράδες μας. Ανθρωποι που καλά καλά δεν ήξεραν από που κρατά η σκούφια τους, ειδικά όσων είχαν κατέβει στην πεδιάδα, στο Πετροκεφάλι από τα γύρο ορεινά.  Ας μην ξεχνούμε, πως με τα μέτρα εκείνης της εποχής, όσοι κατέβαιναν τότε στα πεδινά μοιάζανε με τους μετανάστες του 20 αιώνα προς Αμερική, Αυστραλία και Γερμανία. Έφευγαν από τη σιγουριά  των ορεινών όγκων μα και της δύσκολης επιβίωσης, προς την πεδιάδα, προσδοκώντας καλύτερη ζωή, με συχνό τίμημα τον αφανισμό τους από τους Τούρκους τους Σαρακηνούς τους Αιγύπτιους…

Τελικό αποτέλεσμα της παραπάνω πραγματικότητας  ήταν το ότι οι  επιτέλους ελεύθεροι πρόγονοί μας του 1920-1930,  νάναι ξεκομμένοι από τις ρίζες της γενιάς τους  και να μην αποτελούν φανερή συνέχεια της ιστορίας του τόπου τους.  Έτσι, ιστορίες για γεγονότα που συνέβησαν στο Πετροκεφάλι σε δύσκολους καιρούς, ελάχιστα μας είναι γνωστά δια ζώσης μιάς και δεν έμενε σχεδόν κανείς ντόπιος για να μεταφέρει τα γεγονότα και τις ιστορίες.  Αντίθετα, η λαϊκή μούσα έμεινε να να τροφοδοτεί ένα άσβεστο μένος για  τους Τούρκους, είτε μέσα από τα Δημοτικά τραγούδια που εξιστορούσαν τους αγώνες και  τις καταστροφές των διαφόρων περιοχών. Ακόμα, είχαμε τις διηγήσες  των ίδιων των πρωταγωνιστών στους βαλκανικούς πολέμους και τη Μικρά Ασία. Υπήρχε σίγουρα ένας χαοτικός διαχωρισμός και έλλειψη οποιασδήποτε συμπάθειας προς οτιδήποτε τούρκικο  έμεινε στα μέρη μας.  Σε αντίθεση με άλλα μέρη της Ελλάδας που η έστω αναγκαστική συμβίωση τούρκων και Ελλήνων άφινε κάποιο συναισθηματικό δίαυλο επικοινωνίας, εμείς στα μέρη μας ανατραφήκαμε με την απόλυτη απόρριψη οιουδήποτε τούρκικου. Η χειρότερη ύβρις στα νιάτα  μου ήταν να πει κανείς κάποιον «Τουρκόσπορο».

Αξιο μνείας είναι και ένα άλλο γεγονός, πάντα σε τοπικά μέτρα, η απόλυτη απέχθεια για τους Βούλγαρους. Αν και ομόθρησκοι,  εξ αιτίας των  αγώνων των  Βουλγάρων να εκβουλγαρίσουν  τη Μακεδονία, πράγμα που σχεδόν είχαν καταφέρει στις αρχές του 20 αιώνα, εμείς οι Κρητικοί, έχοντας ένα εντελώς διαφορετικό αίσθημα πατριωτισμού από τους ίδιους τους Μακεδόνες, εθεωρήσαμε ιερά υποχρέωση, παρά τα ελάχιστα κολυβογράμματα που γνωρίζαμε για την ιστορία μας, να μη δεχθούμε τα τετελεσμένα όσων Μακεδόνων με ελαφρά συνείδηση δήλωσαν υποταγή στους Βούλγαρους…. Αν οι Κρητικοί είχαν το λειψό αίσθημα πατριωτισμού των Μακεδόνων, είναι σίγουρο, πως ήδη από τις αρχές της δεύτερης χιλιετίας (μετά το 1000  μχ )   η Κρήτη θάχε απωλέσει την Ελληνικότητά της, όπως συνέβη με τόσες και τόσες άλλοτε ελληνικές περιοχές…. Έτσι, δεν είναι τυχαίο, που ο Βενιζέλος επέλεξε επίλεκτα σώματα Κρητών για τον Εξελληνισμό της Μακεδονίας καθώς και τον αφανισμό των Βουλγάρων που είχαν κατέβει σε όλη τη Μακεδονία. Είναι άλλωστε γνωστό με τι κοσμητικά μας στολίζουν ειδικά εμάς τους Κρητικούς οι Βούλγαροι, σε διάφορα ιστολόγια  τους, χωρίς βέβαια νάχουν άδικο από την πλευρά τους… Ας μην ξεχνάμε πως η Μακεδονία στις αρχές του 1900 είχε παραδοθεί  σχεδόν αμαχητί στους Βουλγαρους, και μόνον η βιαιότητα  των Κρητικών ξεκαθάρισε το τοπίο. Αποτέλεσμα όλων των παραπάνω  ήταν ένα επίσης άσβεστο μίσος για τους Βουλγάρους στα παιδικά μου χρόνια… Αλλωστε ζωντανές ήταν και μνήμες των Βουλγάρων αιχμαλώτων των Βαλκανικών πολέμων, καθώς και οι αγώνες των ίδιων των παππούδων μας στην Μακεδονία, που  τροφοδότησαν αυτά τα συναισθήματα. Σε κάθε σπίτι άλλωστε εκείνα τα χρόνια ακόμα, έβλεπες τις φωτογραφίες των αγωνιστών του Ελληνικού στρατού από την υπόδουλη ακόμα Κρήτη (!) για την απελευθέρωση της Βόρειας Ελλάδας…

Μεγαλώσαμε λοιπόν αποκομμένοι από την ιστορία μας και τη συνέχειά μας, μιάς και ελάχιστα μας ένοιαζε ο καλοζωισμός, η διατήρηση των κεκτημένων και ο συμβιβασμός… Ένας ανηλεής αγώνας για ελευθερία και ανεξαρτησία ήταν η ιστορία του κάθε Κρητικού… Μοναδικές αποθήκες πληροφοριών για τόπους, ανθρώπους και γεγονότα ήσαν όσα για φορολογικούς ή και στρατιωτικούς λόγους αποτύπωναν είτε οι Ενετοί κατακτητές είτε οι Τούρκοι στα αρχεία τους στην Κωνσταντινούπολη. Φυσικά ήταν δύσκολο να βρει κανείς τα λίγα αυτά στοιχεία σε δύσκολους χρόνους της ανασυγκρότησης  και δόμησης του Ελληνικού Κράτους. Η ιστορία ώς συνήθως γράφτηκε με τη μεγιστοποίηση και ωραιοποίηση εκείνων που ήσαν έτοιμοι να πουλήσουν ακόμα και ιστορικά εύσημα στους εαυτούς τους και τα τζακια τους στην περίοδο ανασυγκρότησης του Ελληνικού Κράτους.

Γράφω όλα τα παραπάνω, θέλοντας να τονίσω να παινέσω, αν μου επιτρέπεται, και να συγχαρώ τους συντελεστές της παραπάνω προσπάθειας, με πρωτο φυσικά το Δήμαρχο της περιοχής κ Οικονομακη Φανούριο, που δεν γνωρίζω προσωπικά. Και ο μεν Νίκος Ψιλάκης έχει δόσει πολλά στον τόπο του ασχολούμενος δημοσιογραφικά και λαογραφικά με την Κρήτη, όντας γνωστός για αυτή του τη συνεισφορά παγκρήτια. Ο Κώστας Τσικνάκης από την πλευρά του, σαν ιστορικός μελετητής του σκοτεινού μεσαίωνα της πατρίδας μας, αρχίζει να ανασύρει αρκετά στοιχεία από τη λήθη για τον τόπο μας.

Φυσικά δεν θάταν σκόπιμο να αποζητά κανείς ανταλάγματα δόξας και υστεροφημίας για τον τόπο μας… Άλλωστε και αυτοί που στήριξαν την ανάπτυξη τους σε τετοιου είδους πρακτικές σε άλλα μέρη της Ελλάδας, απλά πέτυχαν προσωρινά ωφέλη και στρεβλή  ανάπτυξη.  Είναι όμως ανάγκη να μην ξεχνούμε τα ιστορικά  στοιχεία του τόπου μας, και να στεκόμαστε κριτικά τόσο στις δράσεις των προγόνων μας, όσο και  με περίσκεψη και σοβαρότητα για την εφεξής δική μας ρότα…  Βλέποντάς το έτσι, και σε ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο κόσμο,  η μόνη εναλλακτική για μας λύση θάταν νάμαστε τώρα, (με υποθετική την απουσία των ηρωικών εκείνων προγόνων) είτε: α) Αιγύπτιοι, είτε β) Τούρκοι, είτε γ) Βούλγαροι. Χωρίς να έχει κανείς το δικαίωμα να αναθεματίζει τους παραπάνω λαούς, θεωρώ  πως ουδείς σύγχρονος Έλληνας πολίτης, παρά την γκρίνια μας, θάθελε νάναι πολίτης των παραπάνω χωρών και μέλος των παραπάνω λαών.  Οφείλουμε λοιπόν ευγνωμοσύνη στους   προγόνους μας, μα πολύ περισσότερο, οφείλουμε να σταθούμε με περίσκεψη στις αρετές, τις προσπάθειες και τους αγώνες τους. Και όχι φυσικά να πάρουμε και εμείς τα κουμπούρια να κυνηγούμε εχθρούς, που έτσι κι αλλιώς δεν υπάρχουν πια. Πρέπει όμως να κρίνουμε  ποιά πορεία πρέπει να ακολουθούμε στην καθημερινότητά μας, ώστε να διατηρήσουμε τα πολυσυζητημένα «κεκτημένα» μας. Όχι όμως τα κακώς νοούμενα κεκτημένα που πολλές κοινωνικές και συνδικαλιστικές ομάδες άρπαξαν, μα τα κεκτημένα και κληρονομημένα σε ένα παγκόσμιο γίγνεσθαι, μιάς και η ραστώνη, η οκνηρία και κυρίως ο κακός προσανατολισμός των στόχων και των επιδιώξεών μας, μπορεί να  μας κάνει ουραγούς παντοιοτρόπως,  στο σύγχρονο κόσμο μας…

Advertisements

Σχολιάστε »

Δεν υπάρχουν σχόλια.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: