ΠΕΤΡΟΚΕΦΑΛΙ

23/10/2015

ΚΡΗΤΙΚΑ ΚΑΙ ΟΙ ΜΑΝΤΙΝΑΔΟΛΟΓΟΙ

Σα ντο πιλάφι το κρυγιό, το ξαναζεσταμένο
                                                ετσανε και τ΄αντρόυνο, το ξαναπαντρεμένο

Είντα τονε νιματά πάλι και γουζεται ετουτοσές; θα σκεφτούνε οι πια πολλοί από όσους αρχισνίσανε να διαβάζουνε αυτή μου την …πραγματεία περι την Κρητική διάλεκτο…
Όχι, δεν είναι πως δε μ΄αρέσει η Κρητική διάλεκτος, όι το ξαναζεσταμένο πιλάφι είναι που δεν μου καλαρέσει…. Όπως δεν αρέσει και στσοι πια πολλους….όσο για το ξαναπαντρεμένο αντρόυνο, και εκειά η μαντινάδα είναι του γούστου μου… Όμως;
άμα γροικώ Κρητικα ανακατωμένα με Αθηναιίκα, μου γυρίζουνε μιαολιας τάντερα, σαν να τρώγω ξαναζεσταμένο πιλάφι ναπούμενε…
Δεν είναι μπάρεμ το πατσαλι στην καθομιλουμένη που με ανεκαιρώνει, εκεια μαθές θέμε δε θέμε, πολλά καινουργια πράματα πρέπει να μπούνε ΚΑΙ στο συγχρονο ΖΩΝΤΑΝΟ, Κρητικο λεξιλόγιο, ο ρεντρουμης να πουμενε, πώς να τονε πεις μονολεκτικα στα κρητικα; (ο ενοικιαστης δωματίων = dent rooms). Δεν πρέπει να πει κιαολιάς η κρητικά μανα του κοπελιού, οντε διαβάζει για τη στρουθοκάμηλο (στρουθίο+καμήλα), πως το στρουθίο είναι ο ατσέλεγος, ο σπουργίτης τελος πάντων, και πως η στρουθοκάμηλος έχει κεφαλή σαν του ατσέλεγου;

Πάνε 30-40 χρόνια, που κατεβαίνοντας στην Κρήτη, όντεν έπιανα κειανα Κρητικό σταθμό προπαντός αθο ντα Χανιά, στσοι βόλιτες απου δεν εμπόρουνε να κάμω μικρός και τσοικανα μεγάλος με τα κοπελάκια και την κερά μουστοιβγιασμενα στο DATSUN, εγροίκουνα την Κρητική ντοπολαλιά αφτιατσίδωτη, πηγαία και ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ.
Τα ίδια χρόνια, όντε θελα να περπατήξω μεχρι την πλατέα του χωργιού μου, πεντε λεφτώ περπάτημα, τοκανα σε μια ώρα μιας και σε κάθε αυλόπορτα εθώρουνα γνωστούς και φίλους και εγροίκας τσοι: Καλώς όρισες Αντρέα, είντα χαμπαργια από το μεγάλο χωργιό, είδες μπρε τον τάδε είκουσες είνταπογίνικε ο δείνα, από είντα κειαολιάς επήγε μπρε ο συμπέθερος τση κουνιάδας μου; Άδικο να τωσε λάχει μα κουβέντα δεν τωσε παίρνεις θαρεις κείναι ντροπής η αρώσθεια…
Όντενεπηγαινα στην απάνω ρίζα για να τιμήσω και τστοι δικές μου ρίζες, εκειάναι απου το φχαριστιόμουνα: -Ω καλώστ΄ Αντρουλιό, είντα κανεις ανήψο, είντα κάνουνε τα μπαρμπάκια, εξετζουτζουλέψανε; αυτά θανείναι εδά κοντά στη παντρειάς, μα θα νειναι τω γραμματω σα και το κύρηντωνε, και θα καμεις απομονή μέχρι να δεις αγκόνια…

Περάσανε κοντολοίς τα χρόνια, και είναι μαθες τακούσματα των σύγχρονων Κρητικών ανακατωμένα: Από τη μια μπαντα ο προπαππους και η προγιαγια απου δε χαμπαρίζουνε πράμα και μιλούνε των κοπελιώ εσα που των εμίλε και αυτονώνε ο προπολεμικός παππούς τωνε….
-Από την άλλη η συγχρονη γιαγιά και σύχρονη μικρομάνα, που απού από το 1970 κυστερα, εγροικούσανε πλεια τηλεόραση και ραδιόφωνο, παρα το γείτονα, τον ντελάλη, το μπραματευτή, το γανωτή τον τρυγά, το γυρολόγο…
-Σα δε μπιτίζει δα, εξέλιξη είναι αυτή, δεν εσταμάτησε εκεια το κακό(;), μα είχαμενε κιάλλα: Δίλυκλα, τρικυκλα τετράτροχα, επαραπαντισανε τσοι γαϊδάρους και τα μουλάργια, τα βούγια και τα κάρα. Άμα πιάσεις 100 νεους Κρητικούς και τσοι βάλεις δίπλα σε ένα γάιδαρο που μια κοπανιά αρχινά να γκανίζει, οι πιο πολλοί θα κατουρηθούνε από την τρομάρα ντωνε…
-Είντα επόμεινε το λοιπός να ΅απαρτιώσει-ολοκληρώσει* τη γλωσσική εκπαίδευση και τα ακούσματα-έκφραση του συγχρονου Κρητικόπουλου; Μα φυσικά το συγχρονο σχολειο, το συγχρονο βιβλίο, το ραδιόφωνο η τηλεόραση και φυσικα τα παντός είδους media

Βγαίνει το λοιπός μια νεα φάρα κρητικών που τάχει ούλα ανακατωμένα στο μυαλό τζη: και την κρητική διάλεκτο, και τα λόγια ακούσματα –αναγνώσματα. Το πρόβλημα σε αυτο το πατσάλι – συνοθύλευμα είναι πως αυτά γίνονται από τα γεννοφάσκια των κοπελιών τση Κρήτης, όπου βέβαια η κρητική τοπολαλιά δεν θεωρείται …. ντροπή (εχομενε και τέθοια σπίθια-οικογένειες δυστυχώς) .
Περιμένομε λοιπον να γροικούμενε, από τον σημερινό κρητικό, όι αμάλαγο το κρητικο λεξιλόγιο, μα …πλουμισμένο με καθαρευουσιάνικα, πρωτευουσιάνικα, Αθηναίκα, ξενόφερτα τελος πάντων, διπλα στα αρκετά τούρκικα που μασε πομείνανε σαν μοναδική … πολιτιστική κλερονομιά από τσοι Τούρκους, ο καθένας δίνει ότι βγάνει ο μπαξές του…

Μέχρι επαδά, καλά το λαλούμενε, δε λέω πως γίνεται πράμα απου δεν το ανιμένει κειανείς…. Εκειά όμως απου τα χαλούμενε είναι αμα πιάσομενε την κορωνίδα (επιτρέψετε μου τη λόγια έκφραση), της κρητικής έκφρασης, τη μαντινάδα. Η κρητική μαντιναδα ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΟ ΔΙΣΤΙΧΟ. Δίστιχο γροικούμενε από ούλα τα νησιά, προπαντός αυτά που είναι κοντά στην Κρήτη, αλλά και από άλλα μέρη της Ελλάδας

Εϊχα την τιμή να γνωρίσω το γιατρο Μιχάλη Καυκαλά, και έχω χρόνια πολλά στο γραφείο μου τον: ΟΔΗΓΟΣ ΚΡΗΤΙΚΗΣ ΜΑΝΤΙΝΑΔΑΣ, ένα συλλογικό πόνημα πολλών επώνυμων κρητικών με την καθοδήγηση-οριοθέτηση του Μιχάλη Καυκαλά.

Μαντινάδα είναι το αυτοτελές, νοηματικα, δίστιχο, που είναι γραμμένο κατά το δυνατόν στο κρητικο ιδιωμα

Δεν αρνείται κανεις την εξέλιξη ακόμα και σε αυτό το κομματι, την μαντινάδα εννοώ, στον κάθε ωραιο μαντιναδολόγο που ηβαλε τα λόγια υπολογιστης, ιντερνετ, κινητο και σημα στσοι μαντινάδες του:

Σκέφτομαι υπολογιστή να βαλω στο μιτάτο,
                                                               Να πεμπω με το ιντερνέτ το γάλα των προβάτω,
για την άλλη:

Σα θα ποθάνω βαλτε μου το κινητο στο μνήμα,
                                                                       μα μη με βάλετε βαθεια, γιατι δε θαχω σημα!

Και το λέω αυτό μετα λόγου γνώσεως: Το κρητικο ιδίωμα οφελει να παραμείνει ζωντανό, και σαν τετοιο οφείλει να εξελίσσεται σύμφωνα όμως ΚΑΙ με τις αυστηρές αρχές του

Δεν πρέπει να επιτρέπεται σε όποιον επιπόλαιο η και ημιγράμματο να προωθεί την στιχουργική του τέχνη» (κακοτεχνία θάλεγα καλύτερα), αναγνωρίζοντας του το δικαίωμα της επαγγελματικής επιβίωσης σε βάρος μιάς παράδοσης αιώνων που ο πωλητης θέλει να φέρει στα μέτρα που τον βολεύουν…. Και όταν λέω πως δεν επιτρέπεται, εννοώ όχι φυσικά το χωροφύλακα, αλλά εκείνους που ελαφρά τη καρδία δίδουν ένα μικρόφωνο στον κάθε κακοτέχνη να παρουσιάζεται σαν διμηουργός και καλλιτέχνης της κρητικής παράδοσης. Και για να μην παραξηγηθώ, τόσοι και τόσοι, πιθανα και αγράμματοι, αλλά με βαθεια μέσα τους την κρητική παράδοση, συνθέτουν πράγματι αριστουργηματικές μαντινάδες, ενώ αλλοι, μη έχοντες το χαρισμα του κρητικου λόγου, αλλά το θράσος της αυτοπροβολής κουνούν το δάκτυλο προς πασαν κατευθυνση, υπερασπιζόμενοι και πουλώντας-προβάλοντας την μετριότητά τους

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΗ: Τα παραπάνω γραφήκανε στο άκουσμα μιάς εκπομπής με ομιλητή ένα ,,, εμπορευόμενο την κρητικη στιχουργική, από τον κατά τα άλλα θαυμάσιο, κρητικής παράδοσης Ραδιοφωνικό σταθμο, ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ 87,50 FM

Advertisements

Σχολιάστε »

Δεν υπάρχουν σχόλια.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: