ΠΕΤΡΟΚΕΦΑΛΙ

15/05/2008

ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

Μούρχεται πολλές φορές στο μυαλό ο Αιστάιν… Κάποια στιγμή, στην πορεία των επιστημονικών του διαλογισμών, διαπίστωσε την ανάγκη μιάς ενιαίας πλατφόρμας, για να δώσει μια, κατά την άποψή του, στιβαρή και ενιαία εξήγηση των φαινομένων, διατυπώνοντας την Γενική Θεωρία της Σχετικότητας. Ο λόγος αυτής της σύνδεσης είναι πως, κατά την άποψή μου αποσπασματική αντίδραση των ανθρώπων στα όλο και πιο μεγάλα προβλήματα του πλανήτη, δίδει μόνο μπαλώματα, ενώ πολλές φορές δημιουργεί μεγαλύτερα προβλήματα.

Μου μοιάζει ο κόσμος παραλοϊσμένος. Μου φαίνεται, πως κάθε λαός, κάθε κάστα και επαγγελματικό συνάφι, κάθε γενιά, κάθε μοντέλο και κοσμοθεωρία, (βάλετε εδώ οικολόγους, πράσινους, κόκκινους, ακτιβιστές, καπιταλιστές, σοσιαλιστές κλπ) προσπαθούν, από τη δική τους οπτική ο καθένας, να δουν… Να δουν αλήθεια τι; Μα προφανώς ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ !. Έχει λοιπόν ο κόσμος φθάσει σε ένα σημείο, ένα κοινό πραρανομαστή: Αναγνωρίζει την ύπαρξη του προβλήματος. Και βέβαια δεν εννοούμε απλά τα προβλήματα που ανέκαθεν αποτελούσαν την κινητήρια δύναμη στην πορεία των κοινωνιών, μα το διάχυτο και παγκόσμιο αίσθημα πως: ΥΠΑΡΧΕΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΜΟΛΥΝΣΗΣ, ΥΠΑΡΧΕΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΥΠΕΡΘΕΡΜΑΝΣΗΣ, ΥΠΑΡΧΕΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ, ΥΠΑΡΧΕΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, ΥΠΑΡΧΕΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΥΠΕΡΠΛΗΘΥΣΜΟΎ, ΥΠΑΡΧΕΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΚΛΙΜΑΤΙΚΏΝ ΑΛΛΑΓΩΝ. Μέσα στον προβληματισμό αυτό εμφανίζεται ενα ακόμα μεγαλύτερο πρόβλημα: αναξιοπιστία και αποκαθήλωση στους ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΥΣ, ΚΡΑΤΙΚΟΥΣ, ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ΗΓΕΤΕΣ.

Αν ζητήσουμε από τις διάφορες αντικρουόμενες, συγκρουόμενες και αλληλοκατηγορούμενες ιδεολογίες, ομάδες, λαούς, συνδικάτα κλπ να περιγράψουν το πρόβλημά τους, το σημείο τομής κάπου διαφαίνεται, αν και φαίνεται πως πρέπει να περιμένουμε και άλλο για να φθάσει ο κόμπος στο χτένι… Αυτό με τη σειρά του δείχνει πως είναι σχεδόν αδύνατο να περιμένει κανείς μιά συναινετική πλατφόρμα πρότασης για την επίλυση αυτού που αναγνωρίζεται σαν ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΑΠΕΙΛΗ. Ας δούμε όμως μερικές όπτικές του προβλήματος:

-Κάποιοι ωρύονται κυριολεκτικά για την υπερθέρμανση του πλανήτη. Και βέβαια έχουν απόλυτο δίκιο, έλα όμως που ο πλανήτης δεν είναι ένα βραστό αυγό να το βάλουμε σε κρύο νερό να το κρυώσουμε…, ούτε και η ασπιρίνη είναι το απντιπυρετικό εκλογής… Έτσι, το πρόβλημα μετράται, παρατηρείται και καταγράφεται, με αξιόλογα επιστημονικά κριτήρια, χωρίς φυσικά να επιλύεται.

-Κάποιοι άλλοι το βλέπουν σαν πρόβλημα ενέργειας, έλλειψης καυσίμων και παράλληλα συνδυασμού ανάπτυξης υπανάπτυκτων χωρών. Φυσικά εδώ είναι λίγο πιό σκληρή η πρακτική της αντιμετώπισης του προβλήματος, μιας και συνδέεται με την καθημερινότητα του εργαζόμενου, που έχει προσδεθεί, θέλει δεν θέλει, στο άρμα της παραγωγής-κατανάλωσης, μα και του ρητού «ο μη εργαζόμενος μηδέ εστιέτω, ο δ΄εργαζόμενος ανταμείβετω». Σύμφυτο γίνεται το πρόβλημα παραγωγής τροφίμων και τη ς πείνας επιβίωσης των ανθρώπων σε διάφορα μέρη του πλανήτη.

-Άλλη πτυχή του προβλήματος είναι η περιβαλλοντική μόλυνση, της επιφάνειας του πλανήτη. Έχουμε κάνει επιστήμη τα σκουπίδια, την αποκομιδή τους την απόθεσή τους, την επαναχρησιμοποίηση τους, την ανακύκλωση και αλλα μεγαλόστομα και φαεινά, για να ανακυκλώνουν κάποιοι την μπογιά τους, προσπορίζοντας ίδιον όφελος. Βέβαια αν σκεφθεί κανείς πως αυτός ο πλανήτης επι χιλιάδες χρόνια, ΧΩΡΙΣ ΣΟΦΟΥΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ήταν αυτοσυντηρούμενος και αυτοκαθαριζόμενος, ενώ τις τελευταίες δεκαετίες η επέλευση των διαφόρων κατηγοριών σοφών (της πολιτικής επιστήμης, της οικονομίας, της τεχνολογίας, ενέργειας κλπ) έχουν φέρει τον πλανήτη στα όρια του, πρέπει να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε, πως μάλλον έχουμε χάσει την μπάλα…

-Έρχεται πάνω σε αυτά να βρει πρόσφορο έδαφος το επάγγελμα των επιλυτών (με το αζημίωτο) των προβλημάτων αυτού του κόσμου. Μας προέκυψαν πλανητάρχες (φυσικά ο πρώτος δεν θάναι ο τελευταίος) έτοιμοι να σκοτώσουν τους κακούς Ιρακινούς, να σκοτώσουν του Σέρβους, να πνίξουν του Βιρμανούς, να θάψουν του Κινέζους, να πεθάνουν της πείνας Σομαλούς, ΕΠΙΛΥΟΝΤΑΣ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. Αύριο δεν ξέρουμε ποιοί παίρνουν σειρά… Και μη μου πει κανείς πως η «επίλυση» του προβλήματος της Δύσης δεν επιφέρει την καταστροφή στον Τρίτο κόσμο… Αλλά και αυτός (ο τρίτος κόσμος) με τη σειρά του εκδικείται, στέλνοντας εκατομμύρια τόνους ατμοσφαιρικής μόλυνσης στη Δύση δια του αέρος, σαν δίκαι α τιμωρία.

Αγαπητοί μου, έχουμε δει το πρόβλημα αυτού του κόσμου σαν σαλάμι. Μόνο που δεν μπορούμε να το φάμε. Παίρνει ο κάθε ένας το μερίδιο του προβλήματος και δίδει μιά λύση αδιαφορώντας για τους άλλους και κυρίως παίρνει ο χορτάτος την δική του μερίδα προβλήματος και αφού ικανοποιηθεί από την προσωρινή λύση του, κάνει προβληματική τη ζωή των υπολοίπων… Έτσι λειτουργώντας, δεν φαίνεται νάχουμε και πολλά περιθώρια αισιοδοξίας, και ενώ βλέπουμε πως εμείς οι ίδιοι μόνο την καταστροφή μπορούμε να πετύχουμε με τις φαεινές ιδέες μας, συνεχίζουμε να παίζουμε το ίδιο παιχνίδι:της υπερεκμετάλλευσης των πηγών του πλανήτη, της υπερμόλυνσης, του υπερπληθυσμού, της υπερκατανάλωσης.

Φτιάχνουμε ακόμα επίπλαστες δομές, ακτιβιστές, γιατρούς, με ή χωρίς σύνορα, φιλανθρωπικές οργανώσεις, οικολογικές οργανώσεις, που όμως είναι όλες τους ανδρωμένες αδελφικά με τα συστήματα και τις αρχές της καταστροφής του πλανήτη, κάνουν έτσι για το κέφι τους, σπασμωδικές κινήσεις για ν απαλύνουν τάχατες ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ.

Θα μου πείτε όμως τι σχέση έχει όλη αυτή η τοποθέτηση με τον Αινστάιν… Απλά σκέφτομαι, πως μάλλον το μοντέλο που καθένας φτιάχνει είναι για να φέρει το πρόβλημα στα μέτρα του να το πεπιλύσει, έστω προσωρινά, έστω και σε βάρος των άλλων, Έδώ λοιπόν κάπου σκέφτομαι, πως ενώ αυτό μπορεί να συνέβαινε παλιά χωρίς την τιμωρία, πχ άν κάποτε εξαφανιστήκατε οι Ινδιάνοι δεν στοίχισε τίποτε στους σημερινούς μας σωτήρες Αμερικανούς, η καταστροφή όμως των δασών του Αμαζονίου για να έχουν φτηνά τρόφιμα οι «Αμερικάνοι» (εδώ μπαίνουμε και εμείς) μας επιστρέφει θέρμανση του πλανήτη κλιματικές αλλαγές τυφώνες κλπ. Άρχισε λοιπόν να κάνει τζιζ το παιχνίδι που τόσο ωραία παίζαμε τόσα χρόνια… Μήπως μετά μερικά χρόνια, που θα πνιγόμαστε από τα σκουπίδια θα πρέπει να σκεφτούμε πως ο καλύτερος τρόπος για το πρόβλημα με τα σκουπίδια είναι ΝΑ ΜΗΝ ΠΑΡΑΓΟΥΜΕ ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ, Ο καλύτερος τρόπος για να καταπολεμήσουμε την πείνα είναι να μην ΠΑΙΡΝΟΥΜΕ ΤΟ ΦΑΙ ΤΩΝ ΠΕΙΝΑΣΜΕΝΩΝ, και ακόμα καλύτερα, ΝΑ ΗΝ ΠΕΤΆΜΕ ΤΟ ΦΑΙ ΤΩΝ ΠΕΙΝΑΣΜΕΝΩΝ.

Ισως μια ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ, στον τρόπο σκέψης, στη φιλοσοφία ζωής, στους στόχους της καθημερινότητας του ανθρώπου, να δώσουν μια άλλη οπτική των πραγμάτων… ΕΙδικότερα:

Τα μέχρι τώρα ιδεολογικά μοντέλα ωδήγησαν, άλλο λιγότερο άλλο περισσότερο, σε αποτυχία ακόμα και τις μικρής κλίμακας κοινωνικές ομάδες όπου εφαρμοστήκανε (καπιταλισμός, κομουνισμός, δικτακτορίες, «σοσιαλιστικές» καρικατούρες κλπ).

Τα θρησκευτικά μοντέλα, με πρώτο και κύριο χαρακτηριστικό την ταπείνωση, την ενοχή, το μηδενισμό του ανρώπου, θέτουν σαν πρώτη προϋπόθεση πορείας του ανθρώπου την αυτοτιμωρία του (αν είναι δυνατόν!).

Τα οικονομικά μοντέλα αποδειχθήκανε χρήσιμα για μικρές κοινωνικές ομάδες που η μιά εκμεταλευόταν την άλλη. Βλέποντας όμως τον κόσμο ολόκληρο, δεν φαίνεται να αντέχουμε για πολύ σε διαχωρισμό εκμεταλευτών-εκμεταλευομένων.

Τον μοντέλο της ανάπτυξης μέσω της ή δια της καταναλώσεως φαίνεται πως άρχισε να υπερθερμαίνει το μηχανάκι….

Ισως έφθασε ο καιρός να επαναπροσδιορίσουμε τους μοχλούς ανάπτυξης και τα κίνητρα και τις φιλοδοξίες των ανθρώπων.. Όσο είναι καιρός…. Αλλοιώς ας περινμένουμε. Αλλωστε και στις αρχαίες τραγωδίες στο τέλος πάντα έρχονταν η κάθαρση. Και ποιός αποκλείει να είχε έρθει, από την ίδια ανθρώπινη ανικανότητα ή πλεονεξία, η κάθαρση και σε άλλες, παλαιότερες, εποχές; Εϊμαστε αλήθεια τόσο κοντόθωροι;

Advertisements

09/05/2008

ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ

Από τη θέση του απλού πολίτη παρακολουθώ τον, σκυλοκαυγά τον λέγαμε στο χωργιό μου, και το ξεμπρόστιασμα αλλήλων, των διαφόρων πολιτικών μας.

Φυσικά και δεν έχω γνώμη, αν είναι καλά ή κακά τα πυρνηνικά για παραγωγή ενέργειας. Εϊναι δεδομένο όμως πως:

Α. Η Ευρώπη, Ανατολική και Δυτική είναι γεμάτη με τέτοιους σταθμούς (καλούς; κακούς;).

Β. Έχουν πεθάνει στο Τσερνομπιλ, αρκετοί από μόλυνση με πυρηνικά.

Γ. Πέθαναν, πεθαίνουν και θα πεθαίνουν πολλοί περισσότεροι καθημερινά, και ειδικά στην Κοζάνη, άνθρωποι από τη μόλυνση της ατμόσφαιρας με σωματίδια και βέβαια με αναπνευστικά προβλήματα.

Δ. Θα αυξηθούν κατακόρυφα οι θάνατοι από τις ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΑΚΡΙΒΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (αύξηση του κόστους διαβίωσης), μα και από την επιταχυνόμενη μόλυνση του περιβάλλοντος, και τις βίαιες κλιματικές αλλαγές. Γι΄αυτά οι λαλίστατοι τι προτείνουν; ΑΝ οι πέντε θάνατοι την ημέρα γίνουν του χρόνου 10 τον επόμενο χρόνο 50 κλπ, αν αύριο ξεσπάσει μια θεομηνία  ή μια πυρκαγιά και πεθάνουν μερικές χιλιάδες και στην Ελλάδα, αυτό δεν το συζητούμε, θυμόμαστε όμως το επάρατο Τσέρνομπίλ… Για σκεφθείτε όμως: 1. ΚΛΕΙΝΟΥΜΕ ΤΑ ΠΥΡΗΝΙΚΑ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΑ ΑΥΡΙΟ ! 2. ΦΙΤΑΧΝΟΥΜΕ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙΓΟΝΤΑΣ ΌΤΙ ΚΑΙΓΕΤΑΙ ΣΤΟΝ ΠΛΑΝΗΤΗ ΜΕΘΑΥΡΙΟ. Ποιές οι συνέπειες; θα πούμε στους Αγγλους, Γαλλους, Ρώσους,  Αμερικανους να πεθάνουν από το κρύο,  να μη χρησιμοποιήσουν θερμικά καύσιμα, και να καίει μόνο η ΔΕΗ μας;

Ε. Έχουμε υποτίθεται, σαν Ευρώπη, μιά τεχνολογία και τεχνογνωσία για τα πυρηνικά. Γιατί πρέπει ο Σουφλιάς, ο Δήμας, το Πασοκ, ή ο αμετροεπής ΣΥΡΙΖΑ, να λύσουν ένα καθαρά τεχνικό και επιστημονικό πρόβλημα; Γιατί πρέπει ο Τσίπρας ή ο Δήμας και Σουφλιάς, να αποφασίσουν αν στην Ελλαδίτσα πρέπει να αυξηθούν οι θάνατοι από πυρηνικά, ή από αιωρούμενα σωματίδια, ή από διοξείδιο του άνθρακα, ή από έλλειψη τροφίμων λόγω βιοκαυσίμων κλπ;

Θα δεχόμουνα μιά πολιτική κίνηση που θα ζήταγε επιτέλους από την ηγεσία της Ευρώπης (αν υπάρχει τέτοιο πράγμα) να ασχοληθεί σοβαρά με αυτό το θέμα ΣΕ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΒΑΣΗ, και όχι σαν ντηλερ των όποιων συμφερόντων των διαφόρων πολυεθνικών. Και αν δεν υπάρχει ακόμα Ευρωπαϊκή φωνή, νομίζω πως είναι καιρός να υπάρξει επι τέλους Ευρωπαϊκή θέση, δεσμευτική σε τέτοια μείζονος σημασίας θέματα. Οι πολιτικοί μας αλληλοκατηγορούνται πως λειτουργούν σαν πράκτορες των διαφόρων κεφαλαίων του εξωτερικού. Δεν μπορεί ο απλός άνθρωπος να γνωρίζει τις μύχιες σκέψεις των ηγητόρων του, αλλά και την «αλήθεια» που θα πρέπει να στηρίξει. Όταν οι αλήθειες του σήμερα είναι το ψέμα του χθες, και αντίστροφα, ανάλογα με τα οικονομικά και πολιτικά μικρο- και μεγαλοσυμφέροντα (π.χ. ΟΤΕ) των ωρυομένων, τότε είναι λογικό ο πολίτης να απαξιώνει και τους ηγέτες του, μα και το ίδιο το «δημοκρατικό» μοντέλο που λεκτικά και μόνον διαφέρει των μη δημοκρατικών… Ας μου πει ένας δημοκράτης που σέβεται και κατανοεί τη Δημοκρατία, σε ποιό ακριβώς σημείο της αυτή προβλέπει και δυσεκατομμυριούχους, μα και πεθαίνοντες από την πείνα (στα δημοκρατικά καθεστώτα…).

15/01/2008

ΤΟ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑ: ΑΠΟ ΤΟ 1950-60 ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ.

( Από το site μου: https://wpababion.wordpress.com/ Δημοσιεύτηκε στην ΑΝΤΙΛΑΛΟΣ ΜΕΣΣΑΡΑΣ)

Κάθε καλοκαίρι, με το που κατεβαίνω στη Μεσσαρά μια διαπεραστική μυρωδιά κατά τόπους, αυτή του κατσίγαρου, έρχεται να μου χαλάσει τη διάθεση… Έχουμε διαβάσει κατά καιρούς πολλά ενδιαφέροντα για την εν καιρώ χρήση του κατσίγαρου για απόληψη χρήσιμων υποπροϊόντων της έκθλιψης της ελιάς…. Δεν είμαστε δύσπιστοι στις προσπάθειες των επιστημόνων προς αυτή την κατεύθυνση, όμως η σχέση κόστους – οφέλους, που βάλαμε σαν κινητήριο μοχλό στη σημερινή εποχή σε παγκόσμια κλίμακα, έχει γίνει πολλές φορές ακόμα και ανθρωποφάγα, δυσκολεύει δε την υλοποίηση ενός από όλα τα σενάρια θετικής αξιοποίησης του κατσίγαρου. Εννοώ εδώ, πως αντί να μετακυλήσαμε μέρος του οφέλους από την υπερανάπτυξη της ελαιοπαραγωγής στην Κρήτη, και όπου αλλού φυσικά, στην επεξεργασία του κατσίγαρου, προτιμούμε να τον αποθέτουμε στην αυλή μας, με ότι αυτό συνεπάγεται…. Βέβαια τα αρνητικά επακόλουθα του κατσίγαρου τα βιώνουμε εδώ και χρόνια, τόσο σαν μόλυνση του υπεδάφους, όσο και σαν μόλυνση της ατμόσφαιρας
Η αναφορά στον κατσίγαρο είναι η μια πλευρά του πολύπλοκου θέματος της ανοχής του οικοσυστήματος σε διάφορες εναποθέσεις από τις δραστηριότητες του σύγχρονου ανθρώπου…. Πολλές φορές κατά τη μετακίνηση μας στο μαγευτικό περιβάλλον της εξοχής, μια άλλη αίσθηση, η όσφρηση, έρχεται να σου θυμίσει πως η εποχή του 1960 πέρασε ανεπιστρεπτί, και πως ο θεός της μπόχας και της βρωμιάς λατρεύεται από τους ντόπιους στο παρακάτω ρέμα… Αδιάψευστος μάρτυρας ο ανθαρώσκων καπνός του σκουπιδόλακου και η οσμή των καιομένων απορριμάτων….
Με τις φάμπρικες και τα παραδοσιακά ελαιοτριβεία, η πίεση για την έκθλιψη ήταν αρκετά χαμηλή. Από τη άλλη, το ζεστό νερό που εβελτίωνε την έκθλιψη παρασκευαζόταν σε ένα μεγάλο καζάνι μεταφερόταν με ένα καρτρούτσο και δεν ξεπερνούσε τους 60-70 βαθμούς. Σήμερα: α) η υψηλή πίεση με υδραυλικό σύστημα, β) ο υπέρθερμος ατμός, ή η αύξηση της θερμοκρασίας στα σύγχρονα ελαιοτριβεία, και τέλος γ) ο πολλαπλασιασμός της παραγωγής ελαίου 5-10 φορές, σε σχέση με το παρελθόν, οδηγούν σε υπερπαραγωγή κατσίγαρου, με περισσότερα οργανικά και επιβλαβή στοιχεία. Ακόμα, οι αυξημένες βροχές εκείνων των χρόνων δεν άφηναν κανένα κατάλοιπο μέχρι το καλοκαίρι, μιάς και τα αφθονα νερά ξεπλένανε τους κατσιγάρους, χωρίς να μένουν μυρωδιές και υπολείμματα. Μια ελαφρά μυρωδιά πυρήνας όταν περνούσαμε έξω από τις φάμπρικες το καλοκαίρι, υποδηλούσε τη λειτουργία τους και τίποτε περισσότερο.
Εκείνο όμως που ήταν πολύ πιο ενδιαφέρον αφορούσε την αποδόμηση των παντός είδους περιττωμάτων του ανθρώπου και των ζώων, μιας και σε κανένα σχεδόν σπίτι δεν υπήρχε τουαλέτα, και οι άνθρωποι αποπατούσαν στην επιφάνεια του εδάφους, στο ύπαιθρο…. Η έκθεση λοιπόν των περιττωμάτων στην επιφάνεια του εδάφους επέτρεπε την ταχύτατη δράση των διαφόρων ζώων, εντόμων, σκαθαριών, πρωτοζώων, μυκήτων, μικροβίων και ιών να κλείνουν με τη βοήθεια των φυτών ένα κύκλο ανακύκλωσης της ύλης, χωρίς αθροίσεις και στρεβλώσεις του οικοσυστήματος. Ακόμα η επίδραση του αέρα και του ήλιου (οξυγόνο και υπεριώδης ακτινοβολία) βοηθούσαν σε αυτή τη γρήγορη αποδόμηση-ανακύκλωση-ισορροπία. Το ίδιο μπορεί να πει κανείς και για την κάθε είδους νεκρούμενη φυτική ύλη (λαχανικά φρούτα) που επίσης με τη σήψη στους αγρούς και όχι στις χωματερές, ξεκινούσε μια γρήγορη βιοαποδόμηση, και επαναφορά της φύσης σε ισορροπία.
Πριν προχωρήσει κανείς στη σημερινή πραγματικότητα, πρέπει να μην αφήσουμε ωραιοποιημένη (όπως θα συμπέραινε κανείς από τα παραπάνω) την τότε κατάσταση. Σίγουρα η συνεχής χαμηλή επιφανειακή έκθεση του χώρου που ζούσαμε εκείνα τα χρόνια σε αυξημένα ποσά ρύπων, είχε συνέπεια την αυξημενη νοσηρότητα της εποχής από δερματικές κυρίως λοιμώξεις (ποιοι δεν θυμούνται τα τσερόνια και τσοι μαλαθράκους (αλλοιώς καλόγερους (δοθιήνες)), αλλά και τις γνωστές μόνιμες αναπνευστικές λοιμώξεις (θυμούνται οι παλιότεροι πως συνεχώς τους χειμερινούς μήνες οι μύτες μας «σειρώνανε σαν λαδικό» κατά την έκφραση της εποχής). Στην παραπάνω κατάσταση συνέβαλαν μερικοί ακόμα παράγοντες: Η κακή θρέψη-διατροφή της εποχής, η μέτρια έως κακή ατομική υγιεινή φροντίδα αλλά και παιδεία, και φυσικά η έλλειψη ιατρικής φροντίδας, που στη μεταπολεμική εποχή άρχισε μεν να βελτιώνεται, όμως με πολύ αργούς ρυθμούς.
Τα 95% των σπιτιών είχαν τον ονομαζόμενο κοπρόλακο, χώρο εναπόθεσης περιττωμάτων των ζώων, κυρίως αλλά και των λίγων περισσευμάτων από την διατροφή μας. Ο λόγος ήταν πως η τροφική αλυσίδα της εποχής προσπαθούσε να μεγιστοποιήσει την κάθε είδους απόληψη θρεπτικών συστατικών για παραγωγή τροφής στον άνθρωπο. Έτσι, τα κόκαλα από τα κρεατικά πήγαιναν στα σκυλιά, τα διάφορα αποφάγια πήγαιναν στα γουρούνια και στις όρνιθες, και φυσικά η προηγούμενη επεξεργασία (δευτέρου επιπέδου θα τη λέγαμε σήμερα) των απορριμάτων από τα οικόσιτα ζώα δημιουργούσε νέα απορρίμματα που συγκεντρωνόταν στον κοπρόλακο. Όμως και αυτή η τριτογενής ας πούμε, επεξεργασία μετά από κάποιο χρόνο ζύμωσης, παρήγαγε άριστης ποιότητας φυσικό λίπασμα (τη χωνεμένη κοπριά), που διασκορπιζόταν στα προς καλλιέργεια κτήματα πιν από τη σπορά. Έτσι έκλεινε ο κύκλος αρμονικά, με μικρές μεν παράπλευρες απώλειες όσον αφορά την ατομική υγιεινή, αλλά με μηδενική επιβάρυνση του περιβάλλοντος. Ας μην ξεχνούμε βέβαια πως σχεδόν τίποτε εκείνη την εποχή από τα τρόφιμα-ποτά, ακόμα και τα ενδύματα, δεν διατίθετο σε συσκευασία που άφηνε απορρίμματα. Σήμερα το περιεχόμενο ενός εφοδιασμού από το εμπόριο είναι πολλάκις κλάσμα του περιέχοντος, για καθαρά λόγους εντυπωσιασμού-διαφήμισης….
Με τη σημερινή τσιμεντοποίηση στα χωριά, οποιαδήποτε εναπόθεση λυμάτων στην επιφάνεια του εδάφους οδηγεί στην άθροισή τους και σε εστίες μόλυνσης Η αύξηση της πυκνότητας του πληθυσμού στους οικισμούς, καθώς και η αύξηση των παραγόμενων ρύπων ανά άτομο, είναι δυο παράγοντες που δρουν πολλαπλασιαστικά με τελικό αποτέλεσμα τη γνωστή σημερινή εικόνα ρύπων.
Φυσικά η σημερινή εξέλιξη-πρόοδος απαιτεί τη χρήση τουαλετών-βόθρων, χωρίς οποιαδήποτε δυνατότητα γρήγορης βιοαποδόμησης των περιττωμάτων, λόγω έλλειψης αέρα και ήλιου. Αυτά λοιπόν μολύνουν τον υπόγειο υδροφορέα. Δεύτερος παράγοντας μόλυνσης είναι η υπερβολική, αν και επιβεβλημένη χρήση απορρυπαντικών και απολυμαντικών ουσιών που επίσης οδηγούνται στο υπέδαφος χωρίς τη δυνατότητα αυτόλυσης.
Η βιομηχανική μόλυνση καθώς και η εξαναγκασμένη-κατευθυνόμενη γεωργική παραγωγή είναι δυό όψεις του ιδίου νομίσματος. Η διαρκής χρήση ποσοτήτων χημικών ουσιών που είτε αυξάνουν την παραγωγή είτε αποτρέπουν την καταστροφή της, ενώ παράλληλα μέρος αυτών των ουσιών σε σταθερά ετήσια βάση παραμένει και αθροίζεται τόσο στην επιφάνεια όσο και στο υπέδαφος, είναι η μια πλευρά. Η δεύτερη είναι η σταθερή εναπόθεση στο περιβάλλον, στο έδαφος, στο υπέδαφος ή στην ατμόσφαιρα, των παντός είδους παραπροϊόντων από τη βιομηχανία παραγωγής καταναλωτικών αγαθών.
Έρχεται τέλος η τελευταία, οφθαλμοφανής μόλυνση με τη μορφή διαφόρων υλικών τόσο μεταλλικών όσο και προϊόντων της σύγχρονης τεχνολογίας, πλαστικών και εν γένει συνθετικών, που αν και μας διευκολύνουν τη ζωή, το οικοσύστημα δεν διαθέτει μηχανισμό αποδόμησής τους, οφείλουμε λοιπόν τάχιστα και αποτελεσματικά να το βοηθήσουμε, αν δεν θέλουμε να ζούμε σε ένα απέραντο σκουπιδότοπο με απρόβλεπτες συνέπειες….
Θα επιμείνω στην τελευταία αποστροφή παραπάνω: αν δεν θέλουμε να ζούμε… κλπ. Κάποτε, στη Ιαπωνία λειτουργούσε στο εσωτερικό της περιοχής ενός παραλιακού χωριού με ψαράδες, μια μικρή βιοτεχνία μπαταριών, τα λύματα της οποίας από το ρέμα μετέφεραν ελάχιστες ποσότητες υδραργύρου στη θάλασσα. Μετά από αρκετά χρόνια, στο ψαροχώρι άρχισαν να παρουσιάζονται ασυνήθιστα πολλά κρούσματα τύφλωσης, σε σχέση με άλλες περιοχές. Αναζητώντας τα αίτια οι επιστήμονες, διαπίστωσαν πως οι ντόπιοι, ψαράδες–ιχθυοφάγοι, κατανάλωναν ψάρια από τα παράλια τους, με αυξημένες ποσότητες υδραργύρου στα εντόσθιά τους, υδράργυρο από την βιοτεχνία μπαταριών!
Ας αναφέρουμε και ένα τοπικό παράδειγμα περιβαλλοντικής μόλυνσης-κινδύνου νοσηρότητας-θνησιμότητας, που λίγοι εκ των μεγαλυτέρων θυμούνται: Αμέσως μεταπολεμικά (1947), στην περιοχή μας, από Πόμπια μέχρι Τυμπάκι, οι άνθρωποι υπέστησαν τη δράση ενός εντομοκτόνου, του DDT, στην επιτυχημένη προσπάθεια των υγειονομικών αρχών να εκριζώσουν την ελονοσία από την περιοχή μας. Ευτυχώς ο ανθελονοσιακός αυτός αγώνας κράτησε λίγα χρόνια, ώστε η χρήση και αθροιστική δράση του DDT (γνωστού καρκινογόνου) να μην παραταθεί. Παρ΄όλα αυτά, κατά τη δεκαετία του 1980 θυμάμαι τις επιδημιολογικές μελέτες των υγιεινολόγων του Παν. Αθηνών, όσον αφορά την πιθανή αύξηση κρουσμάτων καρκίνου του ήπατος στην περιοχή μας, στις ηλικιακές ομάδες που υπέστησαν τη δράση του φαρμάκου τότε.
Βλέπουμε λοιπόν πως το διακύβευμα στα θέματα του περιβάλλοντος και της μόλυνσης του, πολλές φορές είναι απρόσμενα υψηλό.
Είναι γνωστό επίσης πως σε ανεπτυγμένες χώρες, η παραγωγή σκουπιδιών έχει αρχίσει να στοιχίζει ακριβά και σε ατομικό επίπεδο. Τούτο σημαίνει πως δεν είναι μέσα στα «δικαιώματά» μας να παράγουμε αδιακρίτως σκουπίδια, ούτε και είναι υποχρέωση του δήμου και γενικότερα του κοινωνικού συνόλου να συλλέγει απεριόριστα τα σκουπίδια του καθενός μας…. Όσο πιο γρήγορα «ποινικοποιήσουμε» την παραγωγή σκουπιδιών, ή έστω να την κοστολογήσουμε και να τη χρεώσουμε με κάποιο τρόπο στους παραγωγούς (των σκουπιδιών) το αναλογούν τίμημα, τόσο πιο γρήγορα θα αρχίσουμε να αναζητούμε και κανόνες συμπεριφοράς φιλικότερους προς το περιβάλλον σε ατομικό και ομαδικό επίπεδο….

12/01/2008

Μη δένετε τους στόχους σας στην ουρά σας…

Διάβασα σε μιά τοπική εφημερίδα την επιστολή των παιδιών προς τον Πρόεδρο του ΤΣ Πετροκεφαλίου… Διάβασα τις ανησυχίες τους για την αλλαγή του περιβάλλοντος, της γειτονιάς τους, και θάθελα μεταξύ των άλλων να σχολιάσω μερικά πράγματα:
Πρώτα απ΄ όλα συγχαρητήρια στους δασκάλους-καθοδηγητές που επιτρέπουν (προτρέπουν αν θέλετε) στα παιδιά να καλλιεργήσουν την οικολογική συνείδηση, δεύτερο θα μπορούσαμε να δώσουμε ακόμα και συλλυπητήρια στην απερχόμενη γενιά (τη δική μας), που δεν μπόρεσε να διαφυλάξει έστω και λίγα από αυτά που τα παιδιά αναφέρουν στο γράμμα τους.
Χωρίς αμφιβολία, το νερό στον τόπο μας έπαιξε καθοριστικό ρόλο. Η καλή φήμη του Πετροκεφαλιού, η τοπική ευημερία του προηγούμενου αιώνα, χωρίς να εννοούμε πλούτη και χλιδή, ήταν απόρροια των άφθονων νερών της περιοχής. Αυτό συνδιαμόρφωσε και τον χαρακτήρα των ανθρώπων της περιοχής, ενώ η αντίστοιχη έλλειψη νερού στους νοτιότερους του χωριού γήλοφους δημιουργούσε αντίστοιχα άλλες καταστάσεις και αξιολογήσεις. Έγραφα προ ετών για το ίδιο θέμα τα προσωπικά μου συναισθήματα για το ΝΕΡΟ…ΝΕΡΑΚΙ, όταν περιπλανιόμασταν επί ώρες στα άνυδρα μέρη των νοτιότερων της πεδιάδας περιοχών ειδικά τους καυτούς καλοκαιρινούς μήνες. (Υπ΄όψιν δε, πως τα … 2Χ2 ή τα 4Χ4 της εποχής εκείνης δεν διαθέτανε ….αιρκοντίσιον…).
Αποτελεί έκπληξη πρώτου μεγέθους για τον σημερινό άνθρωπο, η δυνατότητα μας εκείνων των χρόνων να σκύβουμε στη γυροποταμιά και να πίνουμε νεράκι τρεχούμενο από την άκρη του χωριού, χωρίς κίνδυνο τύφου, χολέρας, δυσεντερίας, ιώσεων, παρασιτώσεων… Όχι βέβαια πως τα γνωρίζαμε όλα αυτά, αλλά στην πραγματικότητα, τίποτε από όλα αυτά δεν μας απειλούσε:
Παράσιτα: είχε αναφέρει ένας παλαιός επιδημιολόγος (Παπαδάκης) έχοντας εντοπίσει στοιχεία σχιστοσωμίασης . Το παράσιτο αυτό υπάρχει πράγματι και σήμερα στον Νείλο, όμως το οικοσύστημα της Μεσσαράς δεν επέτρεπε τη διατήρησή του. Απλά αυτό δείχνει την φυσική επικοινωνία των λαών δια των αιώνων, άλλωστε ήμασταν γείτονες με τους Αιγύπτιους. Το μικροβιακό φορτίο από τη σήψη τόσο φυτών όσο και ζωικών οργανισμών ήταν σε καλή φυσική ισορροπία, και δεν είχαμε στα τρεχούμενα νερά λοιμώδεις παράγοντες σε υπερβολικούς αριθμούς, ώστε να έχουμε υδατογενείς λοιμώξεις και επιδημίες. Η μοναδική παρασιτική επιδημία στην περιοχή μας, μέχρι το Τυμπάκι, ήταν η ελονοσία (μέχρι το 1945-47) , δεν είχε όμως καμμιά σχέση με την κατανάλωση νερού. Εκείνο όμως που σήμερα έχει γίνει κανόνας και συνείδηση είναι το ότι: Κάθε τι από το περιβάλλον μας είναι μολυσμένο. Αυτό αποτελεί μια αλήθεια, μιά πραγματικότητα,
Στο μεγάλο γιατί των παιδιών μας (γιατί δηλαδή το περιβάλλον είναι σήμερα μολυσμένο σε σχέση με εκείνη την εποχή) πρέπει να δώσουμε τις τρεις, τουλάχιστον, παραμέτρους που συντελούν στη δημιουργία της μόλυνσης, με στόχο την διαχρονική προσπάθεια διόρθωσης, όσο και όπου είναι δυνατόν:
Α. Πρέπει να αντιληφθούμε πως μεγιστοποιώντας την ανισορροπία στο οικοσύστημα που ζούμε, με το να επιδιώκουμε καθαριότητα, απολύμανση κλπ στο σώμα μας, στο σπίτι μας, στο χωριό μας και να σταματούμε τη μέριμνά μας εδώ, τα δε κάθε είδους απόβλητα της παραπάνω καθαριότητας, καθώς και εκείνης του μικροπεριβάλλοντος, παράγουν απορρίμματα που απλά απομακρύνουμε σαν ανεπιθύμητα στο μακρύτερο περιβάλλον. Με άλλα λόγια φτιάχνουμε ένα μολυσμένο «απομακρυσμένο» περιβάλλον που μέσα του εγκλείεται το μικροπεριβάλλον που ζούμε! Η φύση όμως έχει την τάση να διαχέει οτιδήποτε εμείς «συγκεντρώνουμε» σε ένα χώρο. Έτσι, όσο αυξάνουμε τη βρωμιά του «απομακρυσμένου» μας περιβάλλοντος που μας περιστοιχίζει (στην πραγματικότητα μας πολιορκεί), τόσο αυτή η βρωμιά θα επιστρέφει, προσπαθώντας να διαχυθεί ομοιόμορφα στη φύση! Η απάντηση στην προκειμένη περίπτωση είναι να μεριμνήσουμε: είτε για την μη παραγωγή βρωμιάς, είτε για την καταστροφή ή την αποδόμηση της βρωμιάς σε ακίνδυνα φυσικά στοιχεία (υγειονομική ταφή, βιοαποδομούμενα υλικά κλπ).
Β. Η επιθυμητή και κατανοητή μέχρις ενός ορίου, τάση για παραγωγή αγαθών σε όλο και μεγαλύτερη κλίμακα, έχει ένα τίμημα, πολλές φορές δε το τίμημα είναι πρόξενος δυστυχίας στην κυριολεξία. Ας μην αυταπατώμεθα για το τίμημα που πληρώνουν, ας πούμε οι περισσότεροι λαοί των πετραιλαιοπαραγωγών χωρών, προάγοντας την ευτυχία των αναπτυγμένων και οικονομικά – στρατιωτικά ισχυρών χωρών. Μέχρι πότε όμως; Αν θέλουμε να φέρουμε το παράδειγμα στα μέτρα μας, στο χωριό μας, ας εξηγήσουμε στα παιδιά πως το να χρησιμοποιούμε αλόγιστα τεράστιες ποσότητες λιπασμάτων, τεράστιες ποσότητες φυτοφαρμάκων, αλόγιστη σπατάλη νερού, άκριτη διοχέτευση λυμάτων στο υπέδαφος και εναπόθεση απορριμάτων πέριξ της κατοικίας μας αδιαφορώντας για την αδυναμία της φύσης να ισορροπήσει, όλα αυτά εισάγουν στο μακρινό από εμάς ,(έτσι νομίζουμε), περιβάλλον, τεράστιο όγκο τοξικών παραγόντων, είτε προάγουμε την ανάπτυξη λοιμωδών παραγόντων, που εν τέλει έρχονται και απειλούν την ίδια μας την ευημερία, σαν «λοιμώξεις», σαν «αλλεργίες», σαν «καρκινογόνοι παράγοντες». Καταστρέφουμε όμως παράλληλα και τη δυνατότητα του περιβάλλοντος να παράγει, με αποτέλεσμα την αναγκαιότητα χρήσης μεταλλαγμένων ποικιλιών, για να αντέχουν στην επίθεση τόσον τοξικών, όσο και λοιμωδών παραγόντων.
Γ . Μία ας πούμε πιό μακρινή απειλή, είναι η αλόγιστη καταστροφή, χάριν παιδείας ή παιδιάς, υλικών αγαθών. Το περιβόητο shoping therapy του ανεπτυγμένου κόσμου μας, έχει αποδειχθεί ένας απερίσκεπτος τρόπος του μέσου ανθρώπου να καταστρέφει αρκετή ενέργεια για την παραγωγή ενός ας πούμε φουστανιού, ή ενός παιχνιδιού που σε ένα δεκάλεπτο χρήσης θα έχει καταστραφεί , με μόνο όφελος το στιγμιαίο αίσθημα ευχαρίστησης της αγοράς και κτήσης του αγαθού. Το τελικό τίμημα όμως είναι πολλαπλάσιο και αδύνατο να ελεγχθεί χωρίς την κατάλληλη παιδεία μιας γενιάς που εθίσαμε στην κατανάλωση, χωρίς να βλέπουμε πως εκείνο που τελικά καταναλώνουν είναι τα τελευταία αποθέματα ποιότητας του πλανήτη μας !
Δ. Ας δούμε όμως μια ακόμη παράμετρο ανεξέλεγκτης καταστροφής των περιβαλλοντικών πόρων. Προ ετών οι οικολόγοι»επέβαλλαν» να μην θανατώνονται ζώα για τη γούνα τους. Θα τους ρωτήσω λοιπόν: Ωραία πείσατε την κυρία να μην έχει ένα ζευγάρι παπούτσια από δέρμα φώκιας. Όμως η ίδια κυρία επιδεικνύει 200-300 σετ παπουτσιών και ενδυμάτων (ας τις πούμε αλλαξές), και τις θαυμάζουμε! Αλήθεια οικολόγοι μου μόνο η φώκια μας μάρανε; Τα ρούχα ενός ολόκληρου χωριού του 1960 επι δυο χρόνια, τι τα θέλει η κυρά στην γκαρνταρόμπα της; Πόσους πόρους από το περιβάλλον κατανάλωσε για να έχει αυτή την τεράστια συλλογή; Θα ξυπνήσουμε επιτέλους;
Είναι αστείο να σκέφτεται κανείς τους Κινέζους του Μάο με τις λιτές και ομοιόμορφες στολές τους, καταθλιπτικές μεν για μας που τους βλέπαμε το 1960-70, ακίνδυνες όμως και για εκείνους και για μας. Ότι όμως δεν κατάφερε να κάνει ο Μάο και η κοσμοθεωρία του, να κάνει όλο τον κόσμο όπως έλεγε κόκκινο κατακτώντας τον, κινδυνεύει να το πετύχει πουλώντας του φτηνά, σε μεγάλο ποσοστό περιττά «αγαθά» εξαντλώντας με γεωμετρικά αυξανόμενη ταχύτητα τα αποθέματα περιβάλλοντος. Άλλωστε, ας συνειδητοποιήσουμε επιτέλους πως Κίνα στέλνει εκτός από τεράστιες ποσότητες φτηνών προϊόντων και τεράστιες ποσότητες μόλυνσης στον πλανήτη ! (για να παράγει φτηνά αυτά τα αγαθά).
Η γενιά που φεύγει, ευθύνεται για τους πολέμους και τις αδικίες και τις στρεβλώσεις που ακόμα πληρώνουμε. Χρειάζεται ο κόσμος μας νέες αντιλήψεις και νέες αξιολογήσεις και επανατοποθετήσεις των στόχων από τους νέους ανθρώπους. Ας μην περιμένουν τα παιδιά μας να τους διδάξουμε την πάσαν αλήθεια. Στην καλύτερη περίπτωση πλανηθήκαμε και μεις οι ίδιοι, ενώ στην χειρότερη πιθανά συνειδητά εγκληματήσαμε και σε βάρος του εαυτού μας και σε βάρος των παιδιών μας. Ας το αντιληφθούν τουλάχιστον τα παιδιά μας έγκαιρα, πως δεν είναι δεδομένος ο δρόμος της αρετής, όπως δεν είναι δεδομένη και η ίδια η αρετή, ή τουλάχιστον η «αρετή» που εμείς τους προτείναμε….
Δεν είμαι και δεν θα γίνω μελλοντολόγος. Αν όμως κάποιος θάθελε να ξεκινήσει σήμερα μια επανάσταση με προοπτική επιτυχίας, μετά από τις τόσες και τόσες, που τελικά δεν έσωσαν ολόκληρη την ανθρωπότητα, αλλά κάποιες ομάδες κάθε φορά, τώρα φαίνεται πως πλησιάζει η εποχή της ΑΝΤΙΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΗΣ επανάστασης, ή έστω η βάσει παγκόσμιων κανόνων δραστικού περιορισμού της κατανάλωσης. Ακούγεται υπερβολικό, μα στην πραγματικότητα εκείνο που δώσαμε στα νέα παιδιά, τον αχαλίνωτο καταναλωτισμό, δεν είναι, σε παγκόσμιο επίπεδο, η ατμομηχανή της ανάπτυξης και της προόδου. Ταυτίσαμε κατά πως φαίνεται την έννοια της ευτυχίας μας με την κατανάλωση και κάποιοι έδεσαν αυτό το στόχο (της κατανάλωσης) στην ουρά μας… Άρχισε έτσι ένα αέναο κυνηγητό, βλέπετε κάπου ένα τέλος;

Blog στο WordPress.com.